Betrouwbare stroomvoorziening vraagt geen kerncentrales maar flexibiliteit

Het Financieel Dagblad publiceerde afgelopen week op de voorpagina een artikel met als kop ‘Internetsector pleit voor kernenergie’, gebaseerd op een interview met branchevoorzitter Michiel Steltman (Stichting Digitale Infrastructuur Nederland). Laat ik eens op een rij zetten wat er in mijn ogen niet klopte aan het artikel. (Waarschuwing vooraf: voor wie hoopt dat dit een Pavlov-reactie is op het woord ‘kernenergie’ wordt deze blog een teleurstelling)

“De Nederlandse internetbedrijven eisen meer energiezekerheid.”, zo opent het artikel.

Laten we om te beginnen vaststellen dat de elektriciteitsvoorziening in Nederland tot de meest betrouwbare in de wereld behoort.  Volgens een vergelijking door de Europese toezichthouders in de energiesector scoort het Nederlandse netwerk uitstekend. Nederland staat Europees op de 4e plaats als het gaat om de betrouwbaarheid van het elektriciteitsnetwerk, zie de grafiek hieronder.  De grafiek laat het aantal minuten zien dat een klant met aansluiting op het distributienetwerk gemiddeld per jaar stroomstoring had in de periode 2008-2012. Voor Nederland gemiddeld 30 minuten per jaar. Volgens TenneT was de leveringsbetrouwbaarheid in Nederland 99,9999%  in 2014  en 99,9975% in 2015 (iets lager in 2015 door een grote storing in Diemen. En nee, die had niks met duurzame energie te maken). stroomstoring in minuten voor europese landen

Ik dacht begrepen te hebben dat de betrouwbare stroomvoorziening naast de goede internetinfrastructuur juist een belangrijke reden is voor datacenters om zich in Nederland te vestigen. Maar ik heb natuurlijk meer verstand van energie.

Michiel Steltman zegt in het artikel: ‘Alle aandacht voor vergroening en lokale opwekking is prima, maar het is buitengewoon onverstandig de optie voor centrale opwekking, bijvoorbeeld door middel van kernenergie, bij voorbaat uit te sluiten. Digitale economie betekent niet minder, maar meer energieverbruik. Dus we zullen alle vormen van opwekking hard nodig hebben.’

Ik ben het eens met Steltman dat we verschillende energiebronnen nodig zullen hebben en dat een volledig decentrale elektriciteitsvoorziening in Nederland een illusie is. Ik begrijp echter niet waar de gedachte vandaan komt dat er in Nederland alleen ingezet zou worden lokale opwekking. Er is inderdaad veel aandacht voor duurzame energie. Dat is ook hoog tijd, want Nederland heeft nu 5,5% duurzame energie en dat moet in 2020 14% zijn. Het is echter een misverstand dat duurzame energie per definitie lokaal zou zijn. Windenergie op zee is bijvoorbeeld een grootschalige vorm van stroomproductie en werkt alleen met een sterk centraal elektriciteitsnetwerk. Het is niet voor niks dat de beheerder van het nationale hoogspanningsnetwerk TenneT de netwerkverbinding van de nieuwe windparken op zee gaat aanleggen. Ook windenergie op land en zonne-energie hebben een sterk netwerk nodig omdat ze soms (veel) meer stroom leveren dan er lokaal gebruikt wordt.

Steltman lijkt te suggereren dat er in Nederland een tekort aan elektriciteitscentrales dreigt en er daarom kerncentrales nodig zijn. Het tegenovergesteld is echter het geval. Nederland heeft en groot overschot aan elektriciteitscentrales en er worden om die reden op dit moment zelfs centrales in de mottenballen gezet. Een pleidooi voor nieuwe centrales omwille van leveringszekerheid slaat dus de plank mis (daarbij maakt het niet uit of het een pleidooi is voor nieuwe kolen-, gas- of kerncentrales).

Dat duurzame energie per definitie zou leiden tot een minder betrouwbare elektriciteitsvoorziening is een misverstand, kijk maar naar Duitsland of Denemarken. Daar is het aandeel duurzame energie veel hoger dan in Nederland terwijl de betrouwbaarheid van de elektriciteitsvoorziening er nog net iets hoger is dan hier.

Verderop in het artikel staat: “Het waait niet altijd, de zon is wel eens onzichtbaar. De internetsector is waarschijnlijk een van de eerste die geconfronteerd worden met een meer wispelturige stroomlevering. Maar ook voor bijvoorbeeld de zorg speelt het een rol: willen we in een ziekenhuis liggen dat afhankelijk is van zonnepanelen?”

Het voorbeeld van ziekenhuis dat afhankelijk zou worden van zonnepanelen is wat mij betreft het dieptepunt van het artikel. Alsof iemand zou suggereren een ziekenhuis (of ICT datacenter) alleen van zonnepanelen te voorzien én de aansluiting op het netwerk te laten vervallen. In Nederland is het op dit moment voor vrijwel geen enkele gebruiker zinnig om de aansluiting met het stroomnet te laten vervallen. Tegen de hoge betrouwbaarheid van de Nederlandse elektriciteitsvoorziening van meer dan 99,99% kan vrijwel geen enkel systeem op.  De betrouwbaarheid van de stroomvoorziening in een ziekenhuis met zonnepanelen hangt af van de betrouwbaarheid van het netwerk en niet van de vraag of de zon schijnt.

Daarnaast hebben ziekenhuizen natuurlijk al jaren (ook toen onze stroomvoorziening nog volledig fossiel was) een noodstroomvoorziening. Een ziekenhuis dat afhankelijk zou van zonnepanelen is dus een misplaatst angstbeeld. (met dank aan Keimpe Bleeker die me erop was dat ik in een eerdere versie van de tekst de noodstroomvoorziening een te grote rol gaf).

Via twitter begreep ik van Leonard Fintelman dat datacenters tot wel 3 dagen onafhankelijk van het stroomnet en zonder aanvoer van brandstof kunnen draaien. Wat illustreert hoe belangrijk de continuïteit van de stroomvoorziening in deze sector is.

Niet basislast, maar flexibiliteit is de sleutel

Dat het niet altijd waait en de zon niet altijd schijnt is natuurlijk waar. Steltman heeft gelijk dat een elektriciteitsvoorziening met meer variabele duurzame bronnen als wind en zon aanpassingen vergt. Die  aanpassingen bestaan echter niet uit meer centrales die zogenaamde basislast leveren, maar juist uit een meer flexibel energiesysteem dat kan reageren op de variatie in de aanbod van elektriciteit uit wind en zon. Het linkerplaatje onderstaande voorbeeld illustreert dat voor een hypothetische week in mei in 2020 in Duitsland met nog veel meer wind- en zonne-energie dan nu. Daarin is geen plaats voor basislast die 24 uur per dag doordraait, maar juist behoefte aan flexibiliteit: een mix van een sterk netwerk, goede verbindingen met omliggende landen, flexibele stroomproductie (zoals bijvoorbeeld gascentrales) en energie-opslag (bijvoorbeeld stuwmeren of batterijen).

renewables need flexibility not baseload.PNG

 

Steltman zegt ook in het interview: “Bovendien sluit ik ook niet uit dat alle groene en decentrale projecten veel geld gaan kosten en de stroomprijs opdrijven. Ook dat zou nadelig zijn voor onze sector.”

Duurzame energie is voorlopig nog duurder dan conventionele stroomopwekking (al wordt het verschil snel kleiner). Door de manier waarop duurzame energie gefinancierd wordt, zal de stroomprijs op de groothandelsmarkt echter juist omlaag gaan. Wind- en zonne-energie hebben namelijk geen brandstofkosten. Daardoor hebben ze zeer lage marginale kosten wat zorgt voor een lagere prijs op de stroommarkt. Kijk maar naar Duitsland waar stroomprijs voor grootverbruikers afgelopen jaren daalde.  En zoals een aantal mensen op twitter opmerkte is de prijs voor Duitse kleinverbruikers in dezelfde periode gestegen.

Toegift over kernenergie

Om u niet helemaal teleur te stellen ook nog een paar opmerkingen over kernenergie. Kernenergie heeft een zeer lage CO2-uitstoot en zou in die zin een rol kunnen spelen in het verlagen van de CO2-uitstoot van stroomproductie (de vraag blijft dan natuurlijk hoe we om moeten gaan met het kernafval). Op dit moment is een nieuwe kerncentrale in Europa echter geen goedkope optie. Stroom uit nieuwe Britse kerncentrale kost 11 ct/kWh (gegarandeerde stroomprijs voor 35 jaar inclusief inflatiecorrectie). Ter vergelijking: de  stroomprijs op de Nederlandse markt ligt nu voor de komende jaren rond de 3 ct/kWh.

kerncentrale Hinkley kostprijs

20 tot 30 jaar wachten op thoriumreactor voor betere voorzieningszekerheid?

Het gaat in het artikel ook over de gesmolten zoutreactor met thorium als splijtstof.  Een optie waar op het moment veel aandacht voor is. Daarbij lijkt niet iedereen zich te realiseren dat het een optie is voor de langere termijn. Volgens pleitbezorger van de technologie prof. Kloosterman zouden zulke centrales over 20 tot 30 jaar kunnen draaien. Mijn oude hoogleraar Wim Turkenburg toonde zich recent voorstander van onderzoek naar nieuwe kerntechnologie, maar is daarbij niet erg enthousiast over de gesmolten zoutreactor met thorium.

Harde eisen aan de betrouwbaarheid van de stroomvoorziening

Als ik in de ICT-sector zat en me zorgen maakte over de betrouwbaarheid van de elektriciteitsvoorziening, zou ik eerlijk gezegd niet inzetten op een energietechnologie die nog in de kinderschoenen staat en op zijn vroegst over 20 tot 30 jaar op grotere schaal toepasbaar is. Ik zou gewoon keiharde eisen stellen aan de betrouwbaarheid van de elektriciteitsvoorziening: wij hebben betrouwbaarheid nodig van 99,xxx%. Hoe dat geleverd wordt is ons om het even. Of eigenlijk, de sector wil graag meer duurzame energie en investeert daar ook zelf in (zie bijvoorbeeld Google, Facebook, Microsoft Apple, en KPN, dank aan Henri Bontenbal voor een aantal van de voorbeelden). Dus graag een betrouwbare energievoorziening die ook duurzaam en betaalbaar is.

Advertenties

12 thoughts on “Betrouwbare stroomvoorziening vraagt geen kerncentrales maar flexibiliteit

  1. http://groenekernenergie.nl
    http://www.itheo.org/articles/indonesia-and-thorcon-develop-thorium-msr

    In bovenstaande link wordt 2021 genoemd voor de opstart van Thorium MSR in Indonesië, mogelijk wat optimistisch, maar toch. In Thorium centrales kan nucleair afval worden verwerkt, er blijft minder dan 95% nucleair afval over t.o.v. huidige kerncentrales, dat bovendien een relatief korte levensduur heeft. Thorium MSR werkt onder atmosferische omstandigheden, kan niet ontploffen, is veilig. Er kunnen geen wapens mee gemaakt worden, de CO2 uitstoot is nul, Thorium is op veel plaatsen in de wereld beschikbaar. De Tweede Kamer heeft onlangs het kabinet opdracht gegeven om de mogelijkheden van Thorium te onderzoeken. M.i. is energie uit Thorium MSR veilig, duurzaam en rendabel. D.

    Wat windenergie betreft geeft het onderzoek van prof. Lukkes, in een verslag over nut en noodzaak van windenergie aan dat de windmolens van het Energie akkoord nauwelijks goed zijn voor 2% van het Nederlandse energieverbruik en dat hiervoor 60 miljard Euro Door de Nederlandse bevolking opgebracht moet worden. Op dit moment zijn er geen goede grootschalige opslagmethodes voor windenergie, dat betekent dat er (gas) centrales standby moeten zijn om stroom pieken en dalen op te vangen. De weerzin tegen de windturbineplannen in Nederland, waarvan nut en noodzaak niet zijn aangetoond, groeit met de dag.

    Dus m.i. topprioriteit geven aan de verdere ontwikkeling van Thorium MSR en tegelijkertijd prioriteit aan energiebesparing en isolatie. De maatregel, om 130 km per uur te mogen rijden in ons kleine landje, helpt in deze zin dus niet mee.

  2. Tegen einde van deze uitstekende energie blog, schrijft Jasper :’Wind- en zonne-energie hebben namelijk brandstofkosten.’ Zou dit niet ‘geen brandstofkosten’ moeten zijn? Verder een helder verhaal, ga zo door zou ik zeggen.

  3. De grafiek met de kleuren is me niet duidelijk> De opbouw in de tweede grafiek van een meiweek in 2020 is daarom niet duidelijk en eenduidig. De blauwe lijn van hydro-energie wordt ineens van een mooie duidelijke eenduidigeconstante omhoog gepositioneerd in wisselende hoeveelheid.Dat is fout.
    Dan is de kernenergie weg. Oke. Gesloten. Maar nu zie ik een grijze kleur van conventioneel.. EN dan is de vraag wat is dat.. Kolen en gas. Maar dat is dan relatief veel meer. Zeker kwa Co2 omdat de co2 lage kernenergie weggevallen is.. Dus dan veel meer CO2 produktie.

    Zeker omdat er in 2020 nog een deel biomassa verbrandt wordt tot CO2. En het is inmiddels wel tot ieders overtuiging dat biomassa verbranden geen co2-reduktie-maatregel is. Wat er ook verbrand wordt. Er groeit heus niet meer door biomassa-stook. Het ij gewoon reststromen die nu verbrand worden. Of bossen die er al waren maar nu een keurmerk hebben. Of er wordt een hectare bieten verruild voor een oliegewas.. Nou ik denk dat bieten heel veel meer o2 produceren en co2 afvangen.

    Ik denk dat het grijze in de de tweede fabriek meer is dan kolen en gas in de eerste. En dan de biomassa verbranding er bij op.

    Nieuwe grafiek maken met blauwe constante onderaan.

    • De belangrijkste boodschap van de rechtergrafiek is in mijn ogen dat de elektriciteitsproductie naast zon en wind vooral flexibel zal moeten zijn. Hier is niet ingevuld welke bron dat zou moeten zijn. Ik ben met u eens dat dat een bron met een lage CO2-uitstoot zou moeten zijn. Veel investeren in wind&zon en dan combineren met kolen is weinig effectief als je de CO2-uitstoot wilt verminderen. Ik zal binnenkort eens een blog schrijven over de vraag op welke manier de flexibiliteit ingevuld kan worden.

      • Nog even over Thorium. Juist een Thorium MSR centrale zou uitstekend de flexibele stroompieken van wind en zonne-energie op kunnen vangen met nul CO2 uitstoot en geen kans op aardbevingen in het Noorden. Thorium MSR past dus bij uitstek in de energiemix van de toekomst. M.i. prioriteit aan geven dus.

  4. Wat ik kijkend naar het journaal vandaag niet begrijp.. Het ging over omkoping in de rotterdamse haven…. en dan zie je beelden met toevallig zicht op industrilele haven waar ook enkele windmolens staan.. en een grote schoorsteen.. De waterdamp wordt boven uit de pijp strak 90 graden dwars weggeblazen….En,… de windmolens staan er doodstil naast !!!

    Hoe kan dat. Ik zie dat vaak.. Weer staan die molens stil… Gaat niet om of ik pro of tegen of onverchillig over windmolens ben… ZIjn die molens zo vaak in onderhoud. en toevallig vandaag in de haven ook (als het beelden van vandaag waren tenminste)

    Jasper kijk er om 20.00 uur maar eens na of je tijd hebt.. Kun je ook niks van zeggen maar,,

    • Dag Bert,
      De turbines die je in dat journaal zag zijn bij de Nerefco raffinaderij neergezet in 2002, en ze staan helaas al geruime tijd stil. Dat ligt waarschijnlijk meer aan de eigenaar BP/Texaco, dan aan de windturbines zelf, of de wind. Het was die dag behoorlijk winderig in Rotterdam met windsnelheden tussen 6 en 8 Beaufort (op 10 meter station-hoogte KNMI) ofwel vollast produktie voor de windturbines.
      Bron http://feeds.nos.nl/journaal20uur zie 15 Feb 2016; 16:02 min. en http://projects.knmi.nl/klimatologie/daggegevens/index.cgi
      Als je goed hebt gekeken naar dat journaal van 15 Februari jl., zie je ook dat de turbines in de achtergrond wel draaien, evenals de turbine achter de burgemeester om 15:47 min. !
      Wellicht kun je de raffinaderij eens vragen wat er precies aan de hand is met die stilstaande windturbines. Verreweg de meeste windmoleneigenaren laten ze liever draaien.

      • Ja, ik zie achter de burgemeester 1 molen draaien en op 16.02 minuut achter al die molens die stil staan in de verte een aantal molens wel draaien. Maar dat zag ik natuurlijk niet in die split second.. toen ik gespitst was in een split-second op een molen,… die weer eens stil staat !!

        Maar dat er veel wind was zag ik heel duidelijk aan de rook van de schoorsteen die vlak van de opening van de pijp afgeblazen werd,

        Ik denk dat de subsidie-regeling afgelopen is. Het kan niet meer uit om hem te laten draaien en te onderhouden. Wellicht is de dynamo kapot. Maken is te duur. Wachten op geld voor een nieuw project.

        Het zou toch verboden moeten worden om een molen stil te laten staan !

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s