Duurzame energievoorziening vergt meer dan één zonnepaneel op ieder dak

We lijken in Nederland langzaam echt doordrongen van de noodzaak om over te stappen op duurzame energie. Door de bevingen in Groningen en de oorlog in Oekraïne is ook aardgas opeens niet zo vanzelfsprekend meer als het lang was. Deze week laaide de discussie over minder afhankelijkheid van fossiele energie weer op. Aanleiding was de aankondiging van minister Kamp dat hij wil onderzoeken of er extra maatregelen nodig zijn om de winning van aardgas uit marginale velden op de Noordzee te stimuleren.

Als op elk Nederlands dak een zonnepaneel zou staan…

In NRC Handelsblad (Blendle €0,29) vergeleek Christiaan Weijts gisteren de winning van meer aardgas op de Noordzee met een roker die er nog eentje opsteekt. Hij pleit ervoor niet langer te spreken van een ‘overgangsfase’ en in te zetten op een echte overgang naar duurzame energie. Hij illustreert die overgang als volgt: “Als op elk Nederlands dak een zonnepaneel zou staan, hadden we geen gas meer nodig. Met wat meer politiek lef kan iedereen straks elektrisch rijden.”

Een snel sommetje leert dat er veel meer nodig is dan een zonnepaneel op ieder dak. Als alle 7 miljoen huishoudens in Nederland 1 zonnepaneel op hun dak zouden leggen, dan hadden we 7 miljoen zonnepanelen (we laten even buiten beschouwing dat niet ieder dak daarvoor geschikt is). Een zonnepaneel heeft een vermogen van ongeveer 250 Watt en produceert per jaar ruwweg 250 kWh elektriciteit. Zeven miljoen zonnepanelen zouden een vermogen hebben van ongeveer 1,75 Gigawatt en per jaar ongeveer 1,75 miljard kWh elektriciteit produceren. Het totale elektriciteitsgebruik in Nederland was in 2014 volgens het CBS 116 miljard kWh.  Als elk huishouden 1 zonnepaneel zou hebben dan zou daarmee 1,5% van het totale elektriciteitsgebruik in Nederland gedekt kunnen worden. En dan hebben we het nog niet over warmte (waar we veel gas voor gebruiken) en transport.

Overigens zijn we in Nederland waarschijnlijk niet ver meer verwijderd van 7 miljoen zonnepanelen. In 2014 werd de mijlpaal van 1 Gigawatt gepasseerd (ruwweg 4 miljoen moderne zonnepanelen).

Alle geschikte daken vol met zonnepanelen

Het is altijd een beetje flauw om één voorbeeld uit een stuk te halen en dan te laten zien dat het niet klopt. Het voorbeeld illustreert in mijn ogen in dit geval echter een breder punt: de overgang naar een duurzame energievoorziening is (helaas) niet eenvoudig én een kwestie van een lange adem.

PBL en DNV GL brachten in kaart wat zonnepanelen op daken maximaal zouden kunnen bijdragen aan de elektriciteitsvoorziening in Nederland. Als het totale geschikte dakoppervlakte van woningen en utiliteitsgebouwen volledig wordt gebruik voor zonnepanelen, dan zou dat ongeveer 50 miljard kWh per jaar aan elektriciteit opleveren. Ruwweg helft van het Nederlandse elektriciteitsgebruik. Maar voor een volledige duurzame energievoorziening is veel meer nodig omdat we daarvoor ook onze warmtevoorziening, industrie en transport op duurzame bronnen moeten laten draaien.

Dat laat ook zien dat energiebesparing minstens net zo belangrijk is als de groei van de energieproductie uit duurzame bronnen.

16% duurzame energie als eerste stap

Zoals Weijts terecht schrijft is het aandeel duurzame energie in Nederland lager dan in bijna alle andere landen in Europa. In 2014 was het aandeel duurzaam energie in Nederland volgens het CBS 5,6%. Er wordt nu hard gewerkt om het aandeel duurzame energie te verhogen naar 16% in 2023. Alle beschikbare duurzame energietechnologieën zullen de komende jaren hard moeten groeien om dat te halen. Volgens de afspraken in het Energieakkoord groeit windenergie in de periode 2013-2023 met een factor 6, zonne-energie minimaal met een factor 8 in periode 2013-2020, aardwarmte en warmte/koude-opslag met een factor 6 en de bijstook van biomassa met een factor 3. Zie de tabel hieronder uit een publicatie van PBLtoename duurzame energie volgens het energieakkoord 2020 2023

Het aandeel duurzame energie groeit dan in Nederland harder dan de afgelopen jaren in Duitsland.aandeel duurzame energie NL en Dld update aug 2015

Dat wil niet zeggen dat het niet sneller zou kunnen. Maar het laat wel zien dat we voorlopig nog niet zonder fossiele energie kunnen. En dan is aardgas van de Noordzee misschien wel een van de minst slechte bronnen van fossiele energie.

Daarnaast is het van belang om alvast verder te kijken naar de volgende stappen voor een volledig duurzame energievoorziening. In Europa is inmiddels afgesproken om in 2030 gemiddeld 27% duurzame energie te realiseren. Welke bijdrage gaan we daaraan in Nederland leveren?

Advertenties

13 thoughts on “Duurzame energievoorziening vergt meer dan één zonnepaneel op ieder dak

  1. Het artikel maakt wel een hele snelle stap van elektriciteit naar energie. En dat is niet helemaal terecht; elektriciteit is maar een beperkt deel van het energiegebruik. Volgens het CBS was het totaal energiegebruik in 2014 3042 PJ. Volgens het Compendium voor de Leefomgeving was het elektriciteitsverbruik in 2013 zo’n 500 PJ. 50 miljard kWh is ‘maar’ 180 PJ.

    Oftewel; alle daken van Nederland vol zonnepanelen kan nog niet eens voorzien in 10% van ons energiegebruik. Hiermee wordt duidelijk dat energiebesparing, elektrificatie en vervolgens duurzame opwekking allemaal hard nodig zijn.

    Eerlijk gezegd denk ik niet dat het haalbaar is om Nederland volledig van duurzame energie te voorzien, zonder gebruik te maken van geïmporteerde al dan niet duurzame energie. David MacKay maakt een vergelijk van People/Power/Area. In Nederland hebben we veel mensen, met een enorm energiegebruik, op een beperkt oppervlak.

    Open aanbod: samen eens het werk van Chris Hellinga bijwerken? (http://enipedia.tudelft.nl/wiki/De_energievoorziening_van_Nederland_2.0)

    • Helemaal eens dat voor een duurzame energievoorziening veel meer nodig is dan alleen duurzame elektriciteit (en om die keer twee keer benoem in het stuk….).

      Ik denk dat het wel degelijk haalbaar is om Nederland volledig op duurzame energie te laten draaien. Vergeet niet dat we ook een heel groot stuk zee hebben met een groot duurzame energiepotentieel.
      Wat niet wil zeggen dat we alleen naar ons eigen land moeten kijken. Juist voor meer duurzame energie is internationale samenwerking van groot belang. Al is het maar door het beter integreren van energienetwerken om fluctuaties in de productie van wind en zon op te vangen.

      • Die betere integratie maakt inderdaad een enorm verschil. Recentelijk zag ik iemand van EZ hier resultaten van presenteren; ik begreep dat de transmissie van en naar Duitsland op momenten tot wel factor 3 omhoog gegaan is als gevolg van de invoering van het FLOW-regime!

        Het zijn allemaal grote vragen, die je eigenlijk alleen goed kunt beantwoorden als je afspreekt over welke termijn je het hebt. In 2020 speelt de forse toename aan windenergie, in 2030 speelt weer een volgend onderwerp (zijn er dan nog kolencentrales?) en in 2050 is het doel een volledig duurzame energievoorziening te hebben gerealiseerd, en dan is energie-opslag, de cyclische stromen en of deze al dan niet CO2-productie veroorzaken weer van belang.

        Grote vragen zijn nog behoorlijk onduidelijk. Zoals de verwachting omtrent de behoefte aan lucht- en scheepvaart. Wanneer auto’s echt gaan elektrificeren. Of de maakindustrie energie-efficiënt om kan schakelen van een grondstoffen-economie naar recycling van haar grondstoffen. En hoe diverse landen hun beleid gaan maken als gevolg van opkomst van energieopslag.

        Omdat er zoveel onduidelijk is, omdat Nederland niet bepaald voorop loopt en omdat ik zie dat onder het mom van duurzaamheid nog van alles gebeurt dat absoluut niet meewerkt aan het bouwen naar een duurzame toekomst vraag ik me gewoon sterk af of Nederland op weg is naar een meer duurzaam energiegebruik, en of het wel bij Nederland past om zelfstandig duurzaam te worden.

        Recente lichtpuntjes: de bouw van het energieopslagstation in Zeeland (AES) en de plannen van Akzo om energie op te slaan in de Groningse bodem. En die enorme bak aan wind die nu op de Noordzee uitgerold wordt natuurlijk!

      • Om “Nederland volledig op duurzame energie te laten draaien” zul je niet om energiebesparing heen kunnen. Berekeningen op basis van het huidig verbruik zijn dan ook niet compleet, tenzij zij rekening ermee houden dat toekomstig energiegebruik lager is dan het huidige.

        [ Waarschijnlijk helpt klimaatverandering bij energiebesparing in Nederland, omdat winters gemiddeld warmer worden – totdat ook wij de airco grootschalig gaan inzetten tijdens de hetere zomers ]

  2. Helemaal eens met blog en reactie. Een grote vraag waarover ik al langer tob is de noodzaak van kernenergie. Liever niet, je verdrijft de duivel met beelzebub. Echter: de ernst vd klimaatproblematiek wordt snel groter, en verduurzaming gaat te langzaam. De resultaten vd Energiewende in termen van CO2 reductie zouden veel beter zijn als eerst kolen en pas daarna kernenergie uitgefaseerd zou worden. Is daar een genuanceerde mening over te formuleren?

  3. Het aandeel duurzame energie kan, ondanks ons vlakke land, ook flink omhoog door gebruik te maken van (het overschot) aan waterkracht in Noorwegen. Door direct het overschot te benutten én natuurlijk door het opslaan van overschotten aan windenergie door het tijdelijk stilzetten van de waterkrachtcentrales. Nu liggen er al twee (zeer rendabele) stroomkabels tussen Delfzijl en Noorwegen.
    Noorwegen verwarmt zijn huizen elektrisch (en dat, nog, zelfs zonder warmtepompen) Volgens mijn simpel rekensommetje is er in Noorwegen in de zomer dus een overschot aan elektriciteit uit waterkracht. Zeker gezien de vele moessonzomers van de laatste jaren.
    Extra stroomkabels tussen Nederland en Noorwegen is dus Nederlandse stroom en moet m.i. vallen onder de Europese afspraak van minimaal 20 % duurzame energie.

  4. Daarnaast heb ik nog een technische vraag. Hoe wordt het aandeel van duurzame energie in ons energie verbruik berekend? Voor elke MWh dat gewonnen wordt door windturbines, zonnepanelen en, dus, waterkracht wordt gezien de verliezen van de omzetting van fossiele brandstoffen naar elektriciteit, minimaal het dubbele aantal MWh’s aan aardgas, steenkool of olie gebruikt.

    • Je mag hopen dat het aandeel wordt berekend aan de outputzijde, dus geproduceerde MWh. Aan de inputzijde (dus hoeveel MWh gaat erin) is het aandeel duurzame energie vrijwel 0: Nederland hoeft nauwelijks energie te importeren om met wind of zon stroom op te wekken. Het zou inconsequent zijn om voor duurzame energie de output te gebruiken en voor fossiel de input.

  5. droom lekker verder jongens.
    Volledig duurzaam zal nooit lukken. Natuurlijk predikt iedereen voor eigen parochie, zeker Jasper, maar bijvoorbeeld opslag is onbetaalbaar http://climategate.nl/2014/12/05/opslag-duurzame-energie-blijk-onbetaalbare-mythe/

    Bij weinig wind of zon even wat lenen bij de buurlanden is ook onmogelijk en onbetaalbaar, want dat betekent dat er 3 x zoveel moet worden opgesteld als dat er nodig is in Europa.
    Ook onbetaalbaar.

    Ook de backup en regel problematiek maken dat een variabele oplossing als wind en grootschalige zon eigenlijk niet passen in onze vraaggestuurde energie net
    http://climategate.nl/2015/08/22/structurele-desinformatie-over-windenergie/

    Er zal meer moeten worden geïnvesteerd in nieuwe energie-opwekking mogelijkheden als thorium en andere oplossingen.

    Nog los van de vraag of we überhaupt wel zoveel moeten investeren in oplossingen voor een klimaatprobleem waarvan geheel geen consensus is of dit wel door onze CO2 uitstoot wordt veroorzaakt en waarvan de vraag is hoe groot het probleem nu echt is, maar dat is een onderwerp voor een andere keer…

    • Bij de vraag hoe de planeet Mars zijn atmosfeer en op enkele gletsjers in diepe dalen na van zijn watervoorraad hoeven we dus totaal niets af te vragen of er vroeger wel of geen CO2 in de atmosfeer rond Mars was ?
      Nog los van de vraag of het CO2 überhaupt wel of niet los staat van de wenselijkheid om zelf energie op te wekken i.p.v. afhankelijk te zijn van Rusland en Saoedi-Arabie en Iran.

      • Het eerste deel nonsens van je reactie snap ik niet.

        Over het tweede deel, minder afhankelijk van Rusland en Iran??? We hebben zelf nog voor 40-60 jaar gas in Slochteren en wellicht meer als we niet alles zo goedkoop verkopen. Daarnaast is Amerika de groots olieproducent en dat zijn toch nog steeds onze vriendjes. Uranium komt uit Australië dus dat zelf opwekken van energie gaat wel lukken.

        De zonnepanelen daarentegen en de windmolen rare earth metals komen uit China. Moeten we daar ons geld heen blijven sturen?

        Stel dat we 100-1000 miljard in wind en zon etc stoppen als NL, dan zijn we half failliet, kunnen de burgers niets meer betalen, zijn we niet meer concurrerend en hebben we 0,006 graden opwarming tegen gehouden volgens de IPCC gegevens. Goed bezig toch??

        Droom lekker verder….

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s